13 organizacji polonijnych oraz 18 działaczy społecznych z różnych krajów skierowało list otwarty do Marszałek Senatu RP Małgorzaty Kidawy-Błońskiej oraz Przewodniczącego Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą Bogdana Borusewicza. Dokument dotyczy przebiegu konkursów „Senat – Polonia 2026” oraz „Senat – Polonia 2026–2027” i zawiera zastrzeżenia dotyczące sposobu ich przeprowadzenia.
Autorzy listu wskazują na możliwe naruszenia zasad równego traktowania oferentów, obiektywizmu i bezstronności podczas posiedzeń komisji z 4, 19 i 31 marca 2026 r. W ich ocenie analiza przebiegu obrad oraz opublikowanych wyników sugeruje, że w procesie opiniowania ofert mogło dochodzić do ingerencji czynników pozamerytorycznych.
Szczególne wątpliwości budzi przebieg posiedzenia z 19 marca 2026 r., podczas którego rozpatrywano ofertę Fundacji Otwarty Dialog. Z przytoczonego stenogramu wynika, że decyzje dotyczące tej oferty mogły być powiązane z odniesieniami personalnymi, a nie wyłącznie oceną merytoryczną projektu, co – zdaniem sygnatariuszy – podważa bezstronność procedury.
W liście zwrócono także uwagę na wyniki konkursu dotyczące projektów związanych z Fundacją Otwarty Dialog. Według przedstawionych danych żadna z 41 ofert – zarówno złożonych bezpośrednio przez Fundację, jak i za jej pośrednictwem przez 13 organizacji polonijnych – nie uzyskała dofinansowania, mimo że część z nich stanowiła kontynuację wcześniej realizowanych i prawidłowo rozliczonych projektów.
Autorzy podkreślają, że ze względu na zasady konkursu organizacje zagraniczne mogą ubiegać się o środki wyłącznie za pośrednictwem podmiotów zarejestrowanych w Polsce. W praktyce odrzucenie wszystkich projektów jednego operatora oznacza więc wykluczenie współpracujących z nim organizacji polonijnych z dostępu do finansowania publicznego.
Wątpliwości budzą również możliwe niespójności w ocenie podobnych projektów oraz koncentracja środków u ograniczonej liczby operatorów. W zestawieniu z całkowitym odrzuceniem jednej grupy ofert sytuacja ta – zdaniem sygnatariuszy – wymaga szczegółowego i przekonującego wyjaśnienia.
W liście zaapelowano m.in. o udostępnienie pełnej dokumentacji ocen, publikację szczegółowego rankingu ofert, wyjaśnienie ewentualnego wpływu czynników pozamerytorycznych oraz przeprowadzenie kontroli przebiegu posiedzeń komisji. Zaproponowano także ponowną, niezależną ocenę zakwestionowanych wniosków.
Sygnatariusze podkreślają, że brak transparentności może zostać odebrany jako przejaw nierównego traktowania oferentów i osłabia zaufanie do procedur przyznawania środków publicznych. W ich ocenie konieczne jest pełne wyjaśnienie sprawy oraz zapewnienie, że przyszłe konkursy będą prowadzone w sposób przejrzysty i oparty wyłącznie na kryteriach merytorycznych.
Oficjalne zawiadomienia zostały złożone też do Najwyższej Izby Kontroli i Rzecznika Praw Obywatelskich, a sygnatariusze rozważają podjęcie dalszych kroków prawnych w tej sprawie.
