Lyudmyla Kozlovska, ikona w dziedzinie obrony praw obywatelskich, to kobieta, która nie wie, co to znaczy się poddać. Obecnie jest prezeską Fundacji Otwarty Dialog (ODF), a jej kariera od samego początku była naznaczona stałym zaangażowaniem w walkę o wolność. Od aktywizmu w Ukrainie po obronę praw człowieka na arenie międzynarodowej. Na jej koncie są trudne chwile, ciągłe wyzwania, ale też znaczące zwycięstwa, takie jak udział w Pomarańczowej Rewolucji w 2004 roku czy kampania na rzecz wycofania rosyjskiej Floty Czarnomorskiej z Sewastopola w latach 2005-2006. Od 2009 roku Kozlovska organizowała misje obserwacji wyborów w Gruzji, Mołdawii, Rosji i Kazachstanie, w tym ostatnim prowadziła protesty na rzecz uwolnienia więźniów politycznych, a od 2013 roku pracuje nad reformą Interpolu i innych międzynarodowych ram pomocy prawnej.
Jej osobista walka osiągnęła punkt kulminacyjny w 2018 roku, kiedy to została wydalona z Polski. Powodem była negatywna ocena Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW), która uznała ją za zagrożenie, choć nie przedstawiła na to żadnych konkretnych dowodów. Mimo tej gehenny Kozlovska nie przestawała pracować na rzecz praw człowieka. Wykorzystywała nawet Bitcoina jako narzędzie do walki z wykluczeniem finansowym i wspierania aktywistów w krajach, gdzie byli uciskani politycznie. Nic więc dziwnego, że była jedną z kluczowych postaci na Plan ₿ Forum w Lugano w 2023 roku. Z tej okazji, w ramach naszej stałej rubryki o osobach, które wywarły wpływ na to wydarzenie, postanowiliśmy przeprowadzić z nią wywiad.
– Lyudmylo, dlaczego zdecydowałaś się zostać obrończynią praw człowieka i jak trafiłaś na stanowisko prezeski Fundacji Otwarty Dialog?
– To była świadoma decyzja, aby walczyć o prawa człowieka po tym, jak dowiedziałam się o prześladowaniach mojej babci, która była więziona w obozie koncentracyjnym w czasach reżimu sowieckiego. Prześladowania mojego brata i ojca za czasów Kuczmy i Janukowycza oraz wszystkich, którzy wspierali rozwój proukraińskiego Krymu, miały ogromny wpływ na moją przyszłość. Pomysł Fundacji Otwarty Dialog narodził się po moim zaangażowaniu w organizowanie międzynarodowych misji europarlamentarzystów w Ukrainie podczas Pomarańczowej Rewolucji w 2004 roku oraz koordynowaniu krajowej akcji studenckiej na rzecz wycofania rosyjskiej Floty Czarnomorskiej z Krymu w 2006 roku.
– Na Plan ₿ Forum mówiłaś o roli Bitcoina we wspieraniu praw człowieka. Jak Twoim zdaniem waluty cyfrowe zmieniają krajobraz pomocy humanitarnej?
– Organizowaliśmy na przykład pomoc humanitarną dla Ukrainy już od pierwszych dni rosyjskiej inwazji. Było dla nas kluczowe, aby pojechać do Lugano na takie wydarzenia jak to Forum, żeby spotkać się z deweloperami i podzielić się naszymi doświadczeniami. Chcieliśmy pokazać, jak Bitcoin i stablecoin Tether stały się kluczowymi narzędziami dla wielu prywatnych wolontariuszy, którym tradycyjne platformy crowdfundingowe odmawiały możliwości zbierania funduszy. Platformy takie jak Gofundme, Patreon oraz tradycyjne banki po prostu odmawiały nam prawa do pomagania naszym bliskim, ponieważ powiązano nas z tak zwaną ‘strefą ryzyka’. To jeden z przykładów niezamierzonych konsekwencji wdrażania zaleceń Grupy Zadaniowej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF), Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) oraz przepisów AML/CFT. Z tego powodu zaczęliśmy zapraszać parlamentarzystów, z którymi współpracujemy od 13 lat, na wydarzenia takie jak Plan ₿ Forum. Wierzymy, że edukowanie polityków i regulatorów na temat korzyści społecznych kryptowalut, a także spotkania z deweloperami i bitcoinerami, pomogą im uniknąć nadmiernej regulacji.
– Z pewnością znaczące było Twoje wydalenie z Polski w 2018 roku. Jak wpłynęło to na Twoje postrzeganie niezależności finansowej?
– Moje wydalenie było wynikiem skoordynowanego ataku co najmniej trzech niedemokratycznych rządów, które nadużyły zaleceń FATF i przepisów AML/CFT. Zarówno mnie, jak i Fundację Otwarty Dialog, bezpodstawnie uznano za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego i oskarżono o pranie pieniędzy oraz szpiegostwo. Kampania dezinformacyjna przeciwko nam osiągnęła niewyobrażalną skalę – została przetłumaczona na 27 języków i pojawiła się na różnych fałszywych i kontrolowanych przez rządy portalach, które powstały specjalnie po to, by nas atakować. Wszystko to doprowadziło do utraty dostępu do usług finansowych w Belgii, gdzie mieszkam od 2018 roku, po tym, jak moje wydalenie uznano za motywowane politycznie. Mimo że wygrałam dziesiątki procesów o zniesławienie (w imieniu moich krewnych, organizacji i własnym), orzeczenia sądowe nie pozwoliły nam na przywrócenie prawa do posiadania konta bankowego. Znaleźliśmy się w całkowitym paraliżu w sercu Europy, co było efektem nadużywania przepisów AML/CFT przez państwa, które uważam za dyktatury. To była niezwykle bolesna lekcja, pokazująca, jak reżimy mogą używać Twoich danych bankowych przeciwko Tobie, Twoim darczyńcom, wolontariuszom, a nawet księgowym i prawnikom. To dramatyczny przykład wykluczenia finansowego, nawet gdy jest się pod ochroną polityczną. Tylko dzięki istnieniu Bitcoina byliśmy w stanie nie tylko przetrwać te niekończące się ataki machiny niedemokratycznych rządów, ale także pomóc setkom rodzin więźniów politycznych w krajach autorytarnych i dostarczyć Ukrainie pomoc humanitarną w postaci sprzętu i wsparcia medycznego o wartości ponad 8 milionów euro.
– W jaki sposób Fundacja Otwarty Dialog wykorzystywała Bitcoin i inne waluty cyfrowe w swoich misjach?
– W naszej pracy, która polega na wspieraniu i obronie osób represjonowanych politycznie, używamy wyłącznie Bitcoina. Służy on zarówno do kampanii zbierania funduszy za pośrednictwem serwera Btcpay, jak i do wspierania rodzin więźniów politycznych oraz opłacania ich prawników za pomocą portfeli Bitcoin, nad którymi nie mają kontroli inne podmioty. Nie możemy korzystać z giełd powierniczych, ponieważ rządy mogłyby śledzić wszystkie dane transakcyjne, tak jak ma to miejsce w przypadku tradycyjnych banków, z powodu przepisów AML/CFT. W przypadku nadużywania tych przepisów, instytucje finansowe stają się bronią w rękach reżimów. W krajach autorytarnych prawie każda forma sprzeciwu jest prześladowana pod pretekstem przeciwdziałania zagrożeniom dla bezpieczeństwa narodowego, ekstremizmowi, terroryzmowi, zwalczania prania pieniędzy czy pedofilii. Ale w rzeczywistości zarzuty te stały się wygodną wymówką do nadużywania wymogów FATF wobec instytucji finansowych. W konsekwencji, osoby represjonowane politycznie są izolowane finansowo.
– W ciągu swojej kariery aktywistki stawiałaś czoła wielu wyzwaniom. Co Cię motywuje i pomaga w walce?
– Dobrze pamiętam uczucie rozpaczy, które przeżywałam jako nastolatka z powodu prześladowań politycznych mojej rodziny. Pamiętam, jak wiele znaczyła dla mnie pomoc i solidarność ze strony zupełnie obcych ludzi. Przez 14 lat pracy Fundacji Otwarty Dialog widzę siebie w oczach rodzin osób represjonowanych, które walczą o swoich bliskich, i widzę ich radość po uwolnieniu więźniów politycznych. Głęboko wierzę, że wspieranie i obrona ludzi, którzy pokojowo sprzeciwiają się reżimom autorytarnym, może pomóc w utrzymaniu naszego kruchego świata jako bezpiecznego i komfortowego miejsca do życia. Całe pokolenia oddały swoje życie za prawa człowieka, abyśmy mogli dziś żyć w bezpieczeństwie, dobrobycie oraz w poczuciu praw i wolności tak stabilnych, jak w Stanach Zjednoczonych czy Unii Europejskiej. Ale gdy tylko zapomnimy o cenie i potrzebie ochrony naszych praw, reżimy natychmiast wykorzystują sytuację. To, z jaką łatwością europejskie konto bankowe może stać się narzędziem do atakowania, porywania i prześladowania wszystkich Twoich bliskich, jest tylko jednym z przykładów.
– Jakie uczucia lub wrażenia pozostawiło w Tobie doświadczenie z Plan ₿ Forum w Lugano?
– Choć może to brzmieć poetycko, każde takie wydarzenie daje nam nadzieję na zdobycie większej liczby narzędzi do obrony praw człowieka. Podczas Plan ₿ Forum w Lugano spotykamy bitcoinerów, którzy rozumieją i podzielają nasze zmagania. Nie tylko analizują nasze doświadczenia, aby ulepszyć swoją technologię, ale także przedstawiają nas swoim współpracownikom i zespołom oraz oferują rozwiązania, jak walczyć z wykluczeniem finansowym. Doskonałym przykładem jest aplikacja Fedi Obi Nwosu, na którą czekamy z niecierpliwością i którą jesteśmy gotowi testować przy każdej okazji. Ponadto, Forum to platforma, na którą mogliśmy zaprosić parlamentarzystów, którzy od dziesięciu lat współpracują z nami w obronie praw człowieka, takich jak włoski senator Mauro Del Barba, aby dyskutować, jak uniknąć nadmiernej regulacji kryptowalut, w tym wydobywania bitcoinów. To właśnie ten senator jako pierwszy rozpoczął z nami dyskusję na temat wykorzystania bitcoina do obrony praw człowieka i pomocy humanitarnej, zarówno na Zgromadzeniu Parlamentarnym OBWE, jak i w parlamencie włoskim. Takie podejście pozwoli nam skuteczniej wpływać na regulacje w 57 krajach regionu OBWE, w tym w Ameryce Północnej, Europie i Azji, w oparciu o nasze doświadczenie jako obrońców praw człowieka w wykorzystaniu bitcoina do celów humanitarnych i jako narzędzia do oporu przed międzynarodowymi represjami.
Prosimy bitcoinerów o przyłączenie się do naszych wysiłków i pomoc w opracowaniu zaleceń dla 57 państw członkowskich w regionie OBWE, zgodnie z Deklaracją z Vancouver, która “wzywa państwa OBWE do zapewnienia, że mechanizmy przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu nie będą wykorzystywane jako narzędzia do tłumienia sprzeciwu lub atakowania obrońców praw człowieka, aktywistów antykorupcyjnych, wygnanych dysydentów i społeczności diaspory, biorąc pod uwagę potencjalne niezamierzone konsekwencje przepisów AML/CFT i ich skutki uboczne, w tym potencjalnie zwiększone wykluczenie finansowe i dalsze nadużywanie powiązanych rygorystycznych przepisów, oraz wzywa je do odzwierciedlenia tego w swoich odpowiednich regulacjach dotyczących wykorzystania walut cyfrowych, takich jak bitcoin i stablecoiny, w celu obrony praw człowieka i świadczenia pomocy humanitarnej”.
– Czy są jakieś konkretne projekty, które planujesz rozwijać w przyszłości i którymi chciałabyś się z nami podzielić?
– Nasze plany na krótką metę to zwiększenie możliwości edukowania aktywistów w zakresie używania bitcoina jako narzędzia do obrony praw człowieka. Z drugiej strony, pracujemy nad ochroną naszej zdolności do używania bitcoina i niepowierniczych portfeli przed nadmierną regulacją. Jako prezeska i założycielka Fundacji Otwarty Dialog cieszę się, że mogę współpracować z deweloperami takich technologii, a także narzędzi prywatności i crowdfundingu, aby mogli testować skuteczność swoich produktów na wypracowanych użytkownikach, takich jak my. Ich sukces oznacza naszą ochronę, dlatego chętnie testujemy nowe aplikacje i przekazujemy informacje zwrotne na temat ich potencjalnych zagrożeń. Koordynujemy również nieformalną koalicję Building True Change (Koalicja BTC), globalną sieć obrońców praw człowieka, aktywistów politycznych, entuzjastów bitcoina i dostawców usług kryptowalutowych. Koalicja BTC promuje to, co już zostało wspomniane, oraz wspiera włączenie finansowe i edukuje na temat roli wydobywania bitcoinów w rozpowszechnianiu energii odnawialnej. Biorąc pod uwagę trwające w UE prace nad legislacją i regulacjami dotyczącymi kryptowalut, wydobywania bitcoinów, niepowierniczych portfeli, transakcji peer-to-peer i procesów crowdfundingu, priorytetem naszej kampanii jest włączenie jak największej liczby bitcoinerów w konstruktywny dialog edukacyjny z instytucjami zaangażowanymi w tę dyskusję. Kluczem do naszego sukcesu jest rzecznictwo na rzecz większej przejrzystości w tym procesie (zwłaszcza w tworzeniu przepisów/zaleceń dla decydentów), a także w pracach w ramach organizacji FATF i OECD.
Źródło: planb.lugano.ch
Czytaj również:
- Stephan Livera: Twoje dane finansowe mogą zostać wykorzystane przeciwko tobie – wywiad z Lyudmylą Kozlovską (13.06.2025)
- Cap Hill Crypto: Wywiad: Lyudmyla Kozlovska – Prawa człowieka, kryptowaluty i polityka (31.05.2024)
- The Progressive Bitcoiner: Prawa bitcoina to prawa człowieka – rozmowa z Lyudmylą Kozlovską (26.03.2024)
- TFTC: W obronie wolności finansowej: Lyudmyla Kozlovska o roli bitcoina w walce o prawa człowieka (29.03.2024)
- Cyfrowa Ekonomia: Jak bitcoin stał się narzędziem dla NGO-sów – wywiad z Lyudmylą Kozlovską (6.10.2023)
- TABConf2023: Bitcoin jako narzędzie przeciw transnarodowym prześladowaniom (25.09.2023)
