Fundacja Otwarty Dialog we współpracy z ukraińskim Ministerstwem Spraw Zagranicznych zorganizowała pierwszą międzynarodową misję obserwacyjną ws. porucznik Nadii Savchenko, zatrzymanej przez prorosyjskich terrorystów na terytorium Ukrainy i uprowadzonej do Rosji ukraińskiej pilotki, oskarżonej o morderstwo dwóch rosyjskich dziennikarzy.
Sprawą Nadii zajmuje się rosyjski Komitet Śledczy i moskiewska prokuratura. Nadia jest przetrzymywana w areszcie w Woroneżu, w południowo-zachodniej Rosji. Zgodnie z prawem międzynarodowym, Rosja nie ma żadnego prawa więzić, stawiać oskarżeń i sądzić Nadii. Rosyjskie organy nie dopuszczają do niej przedstawicieli służb dyplomatycznych i konsularnych oraz adwokatów. Oprócz śledczych i przydzielanych z urzędu adwokatów, powiązanych z FSB, nikt nie mógł spotkać się Nadią od momentu jej zatrzymania. Nie wiadomo, w jakim stanie fizycznym i psychicznym się znajduje.
Nadia stała się symbolem oporu społeczeństwa ukraińskiego przeciwko zewnętrznym próbom wywołania wojny domowej na terenie Ukrainy i agresywnych działań o charakterze zbrojnym coraz bardziej otwarcie podejmowanych przeciwko Ukrainie i prowadzonych na jej terytorium przez Moskwę. Prezydent Poroshenko zadeklarował wykorzystanie wszelkich możliwych środków w celu uwolnienia Nadii. W odpowiedzi na prośbę ukraińskiego MSZ Fundacja Otwarty Dialog zaproponowała rozpoczęcie szerokiej kampanii na arenie międzynarodowej i zapewnienie Nadii i jej rodzinie właściwej pomocy prawnej. Adwokatem Nadii, zaangażowanym przez Fundację, w konsultacji z MSZ i rodziną został Mark Feygin, znany rosyjski prawnik, broniący w przeszłości m. in. Pussy Riot, a obecnie reprezentujący także interesy m. in. Mustafy Dzhemileva i Mukhtara Ablyazova.
Misja udała się do Woroneża i Moskwy na spotkania z przedstawicielami rosyjskich instytucji rządowych i wymiaru sprawiedliwości, jak również przedstawicielstw dyplomatycznych Ukrainy i państw UE, organizacji broniących praw człowieka i mediów. Delegacja spotkała się m.in. z konsulem Ukrainy Gennadiyem Breskalenko, któremu przekazała list od matki Nadii i prezydenta Poroshenki. Konsul przekazał listy adwokatom, którzy udali się na widzenie z osadzoną. Również uczestnicy misji, za pośrednictwem konsula, poprosili pisemnie o zezwolenie na widzenie. W oczekiwaniu na odpowiedź wywiesili flagi Ukrainy i Rosji. Ostatecznie widzenie uzyskał wyłącznie konsul.
Przedstawiciele misji spotkali się także z dziennikarzem ukraińskiego kanału TV „1+1” Yevgeniyem Agarkovem. W dniu 19.07.2014 Agarkov został zatrzymany z powodu prowadzenia działalności dziennikarskiej na terenie FR bez wymaganej akredytacji. Powodem zatrzymania stał się krótki materiał filmowy, jaki ukazał się w ukraińskiej stacji telewizyjnej „1+1”, w którym Yevgeniy przekazywał informacje na temat sprawy Savchenko.
W misji udział wzięli posłowie na Sejm RP, deputowani do Rady Najwyższej Ukrainy, przedstawiciele ukraińskich organizacji broniących praw człowieka oraz biura ukraińskiego Rzecznika Praw Obywatelskich – m.in. Oksana Prodan (UDAR), Oleg Osukhovsky (Svoboda), oraz polscy posłowie Tomasz Makowski (Twój Ruch) I Małgorzata Gosiewska (PiS). Deputowanym towarzyszyli Yurii Byelousov z biura rzecznika praw obywatelskich Ukrainy, Iryna Mukhina z Centrum Swobód Obywatelskich „EuroMajdan-SOS”, Natalya Koshyn z Centrum Informacji Praw Człowieka, oraz dziennikarka 5 Kanału Anna Miroshnychenko wraz z operatorem kamery. Fundację reprezentował Petro Okhotin. W misji miał również wziąć udział poseł Oleksandr Brygynets (Batkivshchyna), jednak został on zatrzymany przez służby białoruskie w drodze do Moskwy, podczas międzylądowania w Mińsku, pomimo posiadania paszportu dyplomatycznego. Kapitan milicji, z którym rozmawiał, powiedział mu, że jest to „ustne polecenie kogoś z kierownictwa”.
