Sprawa Ablyazova może stać się przeszkodą w podpisaniu umowy stowarzyszeniowej pomiędzy Ukrainą a UE

  • 05.08.2013
  • Autor: Redakcja serwisu

Jak potwierdzają opinie międzynarodowych organizacji praw człowieka, prześladowanie jednego z liderów demokratycznej opozycji w Kazachstanie, Mukhtara Ablyazova oraz jego współpracowników, ma wyraźnie charakter polityczny. Niedawna deportacja żony i córki Mukhtara Ablyazova, dokonana niezgodnie z prawem przez Włochy, sprowokowała kryzys polityczny w tym kraju i uzyskała szeroki rozgłos w całej Unii Europejskiej. Jeśli w ukraińskim wniosku o ekstradycję Mukhtara Ablyazova z Francji zostanie znalezione potwierdzenie złożenia politycznego zamówienia, wówczas „sprawa Ablyazova” może się stać kolejną przeszkodą na drodze do podpisania umowy stowarzyszeniowej pomiędzy Ukrainą a UE w listopadzie 2013 roku.

31.07.2013 francuskie biuro Interpolu poinformowało, że na południu Francji, niedaleko Cannes, policja dokonała zatrzymania byłego szefa kazachskiego BTA Banku i znanego opozycjonisty Mukhtara Ablyazova. Zatrzymania dokonano na podstawie wniosku ukraińskich organów ścigania o ekstradycję kazachskiego polityka. 01.08.2013 w pobliskim mieście Aix-en-Provenc odbyło się pierwsze posiedzenie sądu w sprawie Mukhtara Ablyazova. W chwili obecnej Muhktar Ablyazov przebywa w areszcie tymczasowym, dopóki francuska prokuratura nie zapozna się z wnioskiem Ukrainy dotyczącym ekstradycji.

W ciągu ostatnich lat Mukhtar Ablyazov, przebywający na przymusowej emigracji, dał się poznać jako główny polityczny oponent reżimu Nursultana Nazarbayeva. W 2001 roku Mukhtar Ablyazov stał się jednym z organizatorów i liderów ruchu społecznego „Demokratyczny Wybór Kazachstanu”, najpoważniejszego wyzwania dla autorytarnego dyktatora w ciągu 24 lat sprawowania przez niego rządów. Ablyazov został skazany na 6 lat pozbawienia wolności na podstawie sfałszowanych oskarżeń o korupcję. Unia Europejska, Human Rights Watch i Amnesty International uznały wyrok za mający charakter polityczny. Po roku, dzięki szerokiej międzynarodowej kampanii prowadzonej w obronie Mukhtara Ablyazova, został on ułaskawiony przez prezydenta Kazachstanu. Jednym z warunków ułaskawienia Mukhtara Ablyazova była jego rezygnacja z prowadzenia działalności politycznej.

Nowe prześladowanie znajdującego się w niełasce kazachskiego opozycjonisty również nosi wszystkie oznaki politycznego zamówienia. Od 2005 roku Mukhtar Ablyazov był prezesem rady nadzorczej BTA Banku, który w 2009 roku stał się jednym z największych prywatnych kazachskich banków na obszarze WNP, wpływowym wierzycielem gospodarki Kazachstanu. Zdaniem Mukhtara Ablyazova, to właśnie sukcesy i wysokie dochody banku stały się powodem, że od 2008 roku Nursultan Nazarbayev i członkowie jego rodziny zaczęli się domagać przepisania na nich znacznej części akcji BTA Banku przy zastosowaniu zaniżonych cen akcji. Mukhtar Ablyazov odmawiał wykonania tego na warunkach Nursultana Nazarbayeva, więc pod pretekstem walki z kryzysem gospodarczym, prezydent Kazachstanu zaczął nalegać, aby państwo znacjonalizowało i w całości przejęło kontrolę nad BTA Bankiem, co też się stało 02.02.2009. Formalnie te działania zostały poprzedzone zgłoszeniem do państwowych organów kontroli finansowej występowania poważnych nadużyć w działaniach BTA Banku, chociaż przed rozpoczęciem konfliktu pomiędzy prezydentem a Mukhtarem Ablyazovem o żadnych nadużyciach w działaniach banku nie wspominano.

W efekcie, 20.03.2009 kazachska prokuratura oskarżyła Mukhtara Ablyazova oraz innych szefów banku o to, że w okresie od 2005 do 2008 roku przy pomocy podstawionych firm wyprowadzili i zdefraudowali około 6 mld dolarów należących do BTA Banku. Te same zarzuty (prania pieniędzy i zdefraudowania mienia) posłużyły za podstawę do wszczęcia spraw karnych przeciwko Mukhtarovi Ablyazovowi na Ukrainie i w Rosji, gdzie znajdowały się oddziały BTA Banku.

07.07.2011 biorąc pod uwagę ewentualne polityczne motywy prześladowania Mukhtara Ablyazova, rząd Wielkiej Brytanii udzielił mu azylu politycznego.  23.11.2012 w Sądzie Najwyższym w Londynie nowe kierownictwu BTA Banku udało się odzyskać zasądzone od Mukhtara Ablyazova 2,1 mld dolarów. W swoich zeznananich Mukhtar Ablyazov dowodził, że pozwy ze strony kierownictwa BTA Banku – to polityczne ataki prezydenta Nursultana Nazarbayeva, które miały miejsce również wcześniej.  16.02.2012 sędzia Nigel Teare podjął decyzję o aresztowaniu Mukhtara Ablyazova na 22 miesiące za złamanie postanowienia sądu dotyczącego ujawnienia wszystkich aktywów (sam Mukhtar Ablyazov uzasadnił to tym, że ujawnienie aktywów dla osób trzecich niesie w sobie potencjalne zagrożenie ze strony reżimu prezydenta Nursultana Nazarbayeva). Po tym Mukhtar Ablyazov opuścił teren Wielkiej Brytanii i miejsce jego pobytu było nieznane.

Kazachskie władze oskarżyły Mukhtara Ablyazova o finansowanie strajku naftowców w Zhanaozen w grudniu 2011 roku. Na tej podstawie został skazany lider opozycji Vladimir Kozlov i zakazana działalność 34 niepaństwowych mediów oraz partii opozycyjnej „Alga!”. Międzynarodowe organizacje praw człowieka ostro skrytykowały te decyzje jako przykład rażącego łamania praw obywatelskicj i politycznych w Kazachstanie.

29.05.2013 na przedmieściach Rzymu została zatrzymana Alma Shalabayeva, żona Mukhtara Ablyzova. Podstawą do jej zatrzymania stało się podejrzenie policji, że jej paszport obywatelki Republiki Środkowoafrykański jest fałszywy (w efekcie minister sprawiedliwości RSA potwierdził prawdziwość paszportu). W nocy z 31.05.2013 na 01.06.2013 Alma Shalabayeva razem ze swoją 6-letnią córką została niezgodnie z prawem deportowana i wywieziona prywatnym samolotem do Kazachstanu. Po przybyciu na lotnisko, przedstawiciele służb specjalnych powiedzieli Almie Shalabyevej, że została oskarżona o sfałszowanie kazachskich paszportów. Międzynarodowa organizacja UN Watch, członkowie Parlamentu Europejskiego, Amnesty International stwierdzili, iż deportacja żony i córki Mukhtara Ablyazova do Kazachstanu była niezgodna z prawem.

Przeprowadzona w trybie „nadzwyczajnym” wysyłka Almy Shalabayevej wywołała kryzys polityczny we Włoszech. Premier Enrico Leta powiedział, że nie był poinformowany na temat okoliczności sprawy. 12.07.2013 zostało wyznaczone posiedzenie właściwych ministrów, na którym unieważniono decyzję w sprawie deportacji żony i córki Mukhtara Ablyazova. Włoskie media uznały, że minister spraw wewnętrznych i pełniący jednocześnie funkcję premiera Włoch Angelino Alfano, miał związek z bezprawną deportacją. 19.07.2013 w izbie niższej włoskiego parlamentu zajmowano się sprawą dymisji samego Angelino Alfano. Senatorowie wypowiedzieli się przeciwko inicjatywie zgłoszenia wotum nieufności wobec Angelino Alfano. 15.07.2013 po skandalu politycznym dymisję złożył Giuseppe Procaccini, szef gabinetu ministra spraw wewnętrznych. 17.07.2013 Minister Spraw Wewnętrznych Emma Bronino wyraziła niezadowolenie z powodu działań kazachskiego ambasadora, który nie poinformował włoskiego MSZ o deportacji. Prezydent Giorgio Napolitano również wystąpił z ostra krytyką w sprawie deportacji rodziny Mukhtara Ablyazova.

W przypadku potwierdzenia się faktów politycznego zamówienia we wniosku Ukrainy dotyczącym ekstradycji Mukhtara Ablyzopva z Francji, sprawa ta może stać się kolejną przeszkodą na drodze do podpisania umowy stowarzyszeniowej pomiędzy Ukrainą a UE w listopadzie 2013 roku.

Więcej na temat: Ablyazov, Ukraina