Partia „Alga!”: zakaz prowadzenia działalności i ściganie sądowne aktywistów

Informacja o utworzeniu partii politycznej „Alga!” (kaz. – „Naprzód!”) pojawiła się po raz pierwszy w dniu 29.04.2005 r. Wśród inicjatorów utworzenia nowej partii politycznej o ukierunkowaniu demokratycznym w Kazachstanie znaleźli się kazachscy działacze społeczeństwa obywatelskiego, m.in. Bolat Atabayev, Batyrkhan Darimbet, Zhumabay Dospanov, Zhenis Doszhanov, Marat Zhanuzakov, Sagat Zhusip, Utegen Ikhsanov, Asylbek Kozhakhmetov, Vladimir Kozlov, Igor Kolov, Gulnara Kurbanbayeva, Adilzhan Kinzhegaleyev, Viktor Novikov, Olga Saygakova, Mikhail Sizov, Bakhyt Tumenova, Baniyamin Fayzulin, Kazis Toguzbayev. Pierwszy kongres założycielski Partii Ludowej „Alga!” odbył się w dniu 23.07.2005 r.

Niezarejestrowana partia opozycyjna „Alga!” jest następczynią innej partii opozycyjnej „Demokratyczny Wybór Kazachstanu" (DWK), która została zamknięta na mocy postanowienia sądu w styczniu 2005 r. (pod zarzutem „ekstremizmu politycznego” i „podżegania do waśni społecznych i nienawiści”).

Statut partii został przyjęty w dniu 05.09.2009 r. Został w nim zawarty główny cel partii – „zmiana przy pomocy metod konstytucyjnych systemu politycznego Republiki Kazachstanu i jej transformacja w Republikę prezydencko-parlamentarną, w której istnieje rzeczywisty podział wszystkich gałęzi władzy, zapewniona jest równość obywateli wobec prawa, nietykalność osobista jest ściśle przestrzegana, wypełniane są postanowienia Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, gospodarka jest zorientowana na społeczeństwo, a ludność, jako źródło konstytucyjnej władzy, ma realną możliwość sprawowania tej władzy".

W momencie wprowadzenia oficjalnego zakazu działalności partii (21.12.2012 r.), do Komitetu Koordynacyjnego Partii Ludowej „Alga!” należeli: Zhenis Doszhanov, Marat Zhanuzakov, Sagat Zhusip, Aysulu Kadyrbayeva, Muratbek Ketebayev, Adilzhan Kinzhegaliyev, Vladimir Kozlov, Igor Kolov, Valentina Makhotina, Mikhail Sizov, Baniyamin Fayzulin i Yuriy Khramov.

Problemy z zarejestrowaniem partii

Z powodu autorytarnego charakteru władzy państwowej Republiki Kazachstanu, partia opozycyjna „Alga!” zaczęła napotykać trudności już od samego początku swojego istnienia.

W maju 2005 roku członkowie zlikwidowanej Partii Ludowej „DWK” utworzyli Grupę Inicjatywną, której celem było utworzenie Partii Ludowej „Alga, DWK”. Jednak nowa partia nie mogła nazywać się „Alga, DWK”, ponieważ wcześniej przyjęto poprawki do ustawodawstwa Kazachstanu, zakazujące używania słów, które znajdowały się w nazwach partii zlikwidowanych.

We wrześniu 2005 roku do Ministerstwa Sprawiedliwości wpłynęły dokumenty wraz z wnioskiem o rejestrację partii „Partia Ludowa „Alga!”, które zawierały listę 63,000 członków partyjnych (zgodnie z prawem kazachskim, aby partia mogła być zarejestrowana, konieczne jest złożenie deklaracji członkowstwa co najmniej 40,000 osób). Jednak Ministerstwo Sprawiedliwości odmówiło zarejestrowania partii, powołując się na rozbieżności w niektórych deklaracjach. W lutym 2006 roku ponownie złożono wniosek o rejestrację, do którego dołączono 53000 wniosków od członków partii. Znów wydano odmowę rejestracji, powołując się na fakt, że do Ministerstwa Sprawiedliwości rzekomo zwróciło się 5 osób z oświadczeniem, że zostały wciągnięte na listę członków partii bez swojej zgody. Po przeprowadzeniu weryfikacji tej informacji okazało się, że żaden z tych pięciu członków (wskazanych przez Ministerstwo) nigdy nie wystąpił do Ministerstwa Sprawiedliwości z podobnym stwierdzeniem.

W listopadzie 2006 r. Komitet Służby Rejestracyjnej Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Kazachstanu (KSR MS RK) po raz kolejny otrzymał dokumenty z wnioskiem o rejestrację państwową Partii Ludowej „Alga!”. W grudniu 2006 roku, proces rejestracji PL „Alga!” został przerwany na mocy decyzji  KSR MS RK w celu przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji. Proces rejestracji partii dotychczas nie został wznowiony.

Tak więc, w okresie od 2005 r. do 2012 r. (do czasu aresztowania lidera partii Vladimira Kozlova) partia prowadziła działalność bez rejestracji. 

Ściganie karne aktywistów partii „Alga!”

Fatima Kasenova (miasto Semej, obwód wschodniokazachstański)

„Ja osobiście zostałam trzykrotnie pociągnięta do odpowiedzialności administracyjnej i ukarana grzywną za zorganizowanie spotkań z udziałem ludności w ramach projektu „Agipoyezd” („Pociąg agitacyjny”), na których opowiadaliśmy ludziom o statucie i programie partii „Alga!”, organizowaliśmy bezpłatne porady prawne dla społeczeństwa, świadczyliśmy bezpłatne usługi gospodarcze. Wraz z koleżankami z partii Perizat Kasimovą (m. Pawłodar) i Aliyą Tezekpayevą (m.Semej) zostałam zatrzymana przez policję, bez przedstawienia zarzutów ani jakiegokolwiek postanowienia. Samochód, którym jechałyśmy, został drobiazgowo przeszukany. Niejednokrotnie byłam zatrzymywana przez policję za „zorganizowanie nielegalnego mitingu”. Po raz ostatni Fatima Kasenova została przewieziona do komisariatu w Aktau w październiku 2012 roku za rozpowszechnianie informacji o procesie Vladimira Kozlova. 

Aliya Tezekpayeva (miasto Semej, obwód wschodniokazachstański)

Aliya Tezekpayeva wspomina, że działacze partii „Alga!” nie mieli możliwości poinformowania opinii publicznej o sytuacji społeczno-politycznej w kraju. Działacze organizowali brygady, rozklejali ulotki na słupach i tablicach ogłoszeniowych, ale byli stale prześladowani przez osoby w cywilu, którzy natychmiast zrywali te ulotki. W 2010 roku Aliya Tezekpayeva została aresztowana za rzekome niszczenie mienia po tym, jak rozdawała materiały informacyjne.

Przed udziałem w każdych wydarzeniach publicznych działacze partyjni otrzymywali telefony z pogróżkami od przedstawicieli Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego, którzy przedstawiali się fałszywymi nazwiskami. W 2010 r. zostali zatrzymani działacze partyjni, którzy zebrali się w pobliżu Ministerstwa Sprawiedliwości, aby zaprotestować przeciwko przeciąganiu procedury rejestracji partii. Aliya Tezekpayeva oświadczyła również: „Podczas działalności partii, przez cały czas wywierano presję moralną i psychologiczną na członków rodziny i bliskich przyjaciół działaczy, grożąc im zwolnieniem z pracy lub „zrujnowaniem życia”, nie mówiąc już o żądaniach skierowanych do działaczy, aby zrezygnowali z członkostwa w partii i zgodzili się na pomówienie innych działaczy". 

Marina Nistoliy (m. Petropawłowsk, obwód północnokazachstański) 

Marinę Nistoliy policja zatrzymywała kilka razy na „zorganizowanie nielegalnego mitingu” w Astanie i Pietropawłowsku wraz z innymi działaczami: Sergeyem Izmaylovem, Zhanatem Kazhekovem, Ruslanem Aitovem i in. Marina Nistoliy stwierdza: „Przed wyjazdem na spotkanie grupy inicjatywnej ds. zwołania referendum w Ałmaty, które odbyło się w dniu 16.03.2013 r., mój 14-letni syn zaczął otrzymywać listy od nieznanego młodego mężczyzny z groźbami dokonania zemsty na nim i na mojej rodzinie. Korespondencję tę zachowaliśmy”. 

Ayzhangul Amirova (m. Ałmaty)

Ayzhangul Amirova jest byłym kierownikiem Almatyńskiego Oddziału Miejskiego Partii Ludowej „Alga!” oraz członkiem Centralnej Rady Ruchu Ludowego „Khalyk Maidany” (kaz. – „Front Ludowy”). Ayzhangul Amirova brała udział w długotrwałym strajku pracowników sektora naftowego w Zhanaozenie w  2011 r.

W dniu 08.10.2011 r. w miejscowości Zhanaozen miała miejsce napaść z bronią w ręku na Ayzhangul Amirovą oraz na jeszcze jedną działaczkę partii ‘Alga!”, Zhanar Saktaganovą. W wyniku ataku, Zhanar Saktaganova otrzymała ranę postrzałową w okolicy lędźwiowej.

W dniu 06.01.2012 r. Ayzhangul Amirova została aresztowana – oskarżono ją o podżeganie do waśni społecznych w trakcie wydarzeń zhanaozeńskich w 2011 r. Przebywała ona w areszcie przez ponad  6 miesięcy - do 20.06.2012 roku.

Na procesie sądowym Vladimira Kozlova, Serika Sapargali i Akzhanata Aminova, Ayzhangul Amirova występowała w charakterze świadka i zeznawała przeciwko oskarżonym. Podczas rozprawy Vladimir Kozlov oświadczył, że nie potępia Ayzhangul Amirovej za jej czyny, ponieważ funkcjonariusze KBN wywarli na nią nacisk: „Nie potępiam Ayzhangul i nie radzę innym tego robić. Osądzać może tylko osoba, która sama przeszła przez to wszystko. W ciągu pięciu i pół miesiąca aresztu nawet mężczyźni dają się złamać, a ona jest kobietą. I należy traktować ją jak kobietę. I ja jej nie potępiam, rozumiem ją”.

Poniżej przytaczamy kilka innych przypadków, w których działacze partii „Alga!” ucierpieli, prawdopodobnie, z powodu swojego zaangażowania w działalność społeczną i współpracy z partią.

W dniu 11.10.2010 r. w m. Szachtinsk został wysadzony w powietrze samochód członka partii „Alga!”, działacza stowarzyszenia społecznego „Shakhtyorskaya semya” („Rodzina górnicza”), Takhira Mukhamedzyanova. Według nieoficjalnej wersji, detonacji dokonano przy pomocy  materiałów wybuchowych, które są wykorzystywane w przedsiębiorstwie „Arsselor Mittal Temirtau". Według oficjalnej wersji – samochód został podpalony. Przed tym incydentem, do T. Mukhamedzyanova wielokrotnie dzwoniły nieznane osoby, które żądały, aby zaprzestał on swojej działalności społecznej w stowarzyszeniu „Shakhtyorskaya semya”, a na dwa dni przed wybuchem został on zaatakowany przez pijanych chuliganów. W dniu 05.06.2012 r. Takhir Mukhamedzyanov został znaleziony martwy w wynajmowanym mieszkaniu w Szachinsku. Oficjalnie przyczyną śmierci działacza obywatelskiego był atak serca.

W dniu 17.01.2011 r. doradca finansowy partii „Alga!”, Gulzhan Lepisova, została uznana za winną nieuiszczenia podatków na kwotę ponad 8,500,000 tenge (około 44,000 euro). Na prośbę lidera Partii Ludowej „Alga!” Vladimira Kozlova, Gulzhan Lepisova dokonywała przelewów pieniężnych na rzecz aktywistów partii w regionach. Urząd Podatkowy stwierdził, że te pieniądze są środkami prywatnymi Gulzhan Lepisovej i nałożył na nią karę podatkową.

W dniu 17.11.2011 r. Vladimir Kozlov oświadczył, że Komitet Bezpieczeństwa Narodowego (KBN) rozpoczął kampanię zastraszania brata Gulzhan Lepisovej, żądając od niego, aby przekonał Gulzhan do współpracy z KBN.

W dniu 23.01.2012 r. (w dniu aresztowania Vladimira Kozlova), funkcjonariusze KBN przeprowadzili przeszukanie w domu Gulzhan Lepisovej oraz w domach innych członków partii „Alga!” - Mikhaila Sizova i Askara Tokmurzina

W dniu 17.08.2012 r., syn Marata Zhanuzakova (członek partii „Alga!”), Baurzhan Zhanuzakov, został zatrzymany przez policję. Najpierw sprawdzono, czy nie brał udziału w handlu narkotykami, a następnie został oskarżony o uchylanie się od służby wojskowej. „Zrozumiałem wtedy, że przez cały czas przetrzymywali mnie nie bez powodu, że była to forma nacisku psychologicznego. Wszystko to jest najprawdopodobniej związane z działalnością mojego ojca, którego poglądy w pełni podzielam” -  powiedział Baurzhan Zhanuzakov. Warto zauważyć, że zdarzenie miało miejsce dokładnie w dniu, kiedy Marat Zhanuzakov pojechał do sądu, by wziąć udział w posiedzeniu sądowym w sprawie Vladimira Kozlova. 

Oficjalny zakaz działalności partii

W dniu 21.12.2012 r. niezarejestrowana partia „Alga!” została uznana przez sąd za ekstremistyczną i zakazano jej działalności na terytorium Kazachstanu. Proces sądowy, podczas którego wydano zakaz działalności partii, był bezpośrednio związany z wydarzeniami zhanaozeńskimi z grudnia 2011 roku. Wtedy właśnie wielomiesięczna demostracja pracowników naftowych, żądających podwyższenia wynagrodzeń i zapewnienia lepszych warunków pracy, została rozproszona przez policjantów z użyciem broni palnej. W wyniku strzelaniny 17 osób zginęło, a ponad 100 zostało rannych (według oficjalnych danych).

Później przeprowadzono szereg spraw sądowych dotyczących wydarzeń zhanaozeńskich, lecz, zgodnie z oceną obserwatorów, procesy te nie spełniały międzynarodowych standardów uczciwego procesu. Oprócz Fundacji „Otwarty Dialog”, przebieg postępowania sądowego śledziły również inne międzynarodowe organizacje praw człowieka: „Human Rights Watch”, „Freedom House”, „Amnesty International”, „Front Line Defenders”. Swoje zaniepokojenie wynikami procesów sądowych wyrazili również przedstawiciele Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych.

W dniu 19.11.2012 r. uzyskał prawomocność wyrok sądowy w sprawie przeciwko Vladimirowi Kozlovowi, liderowi partii „Alga!”. Sąd uznał, że działalność niektórych organizacji pozarządowych i mediów w trakcie wydarzeń zhanaozeńskich miała charakter ekstremistyczny. Na podstawie właśnie tego wyroku została wszczęta sprawa sądowa dotycząca zakazu działalności partii „Alga!”.

Po ogłoszeniu wyroku skazującego przeciwko Vladimirowi Kozlovowi, cały jego majątek ruchomy i nieruchomy został skonfiskowany. W mieszkaniach, które należały do Vladimira Kozłova, miały swoją siedzibę biura partii „Alga!”.

Marina Nistoliy poinformowała nas, że w momencie konfiskaty biura partii „Alga!” w Pietropawłowsku zostały zajęte przedmioty, należące do niej i jej dziecka: „Moje pisma do różnych instancji (Urzędu Spraw Wewnętrznych Pietropawłowska, Departamentu ds. Egzekwowania Wyroków obwodu północnokazachstańskiego, do Prokuratury miasta Pietropawłowsk, Prokuratury Obwodowej) nie przyniosły rezultatów. W dniu 05.03.2013 r. zwróciłam się do Sądu nr 2 w Pietropawłowsku ze skargą na działania komornika sądowego. W dniu 27.03.2013 r. podczas rozprawy sądowej dowiedziałam się, że w dniu 07.03.2013 r. została zniszczona część moich rzeczy (kożuch, buty zimowe, przybory kuchenne, certyfikaty i dyplomy wydane na moje nazwisko itp.), o czym świadczy akt zniszczenia, przedłożony przez komornika sądowego. Pozostałe rzeczy zostały wycenione i wystawione na aukcji, m.in. nowa pralka, którą nabyłamw sprzedaży ratalnej w dniu 13 lipca 2012 r.

Zostały także zniszczone wszystkie dokumenty, należące do organizacji obywatelskiej „Społeczny Komitet Praw Człowieka Obwodu Północnokazachstańskiego." Przewodniczący organizacji obywatelskiej, Sergey Izmailov, podczas otwarcia mieszkania przez komorników sądowych, w momencie próby zapobieżenia odebraniu mienia, należącego do organizacji, został pobity przez policję i ukarany grzywną w wysokością 34,620 tenge (180 euro) za utrudnianie przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego".

Konfiskata biur sparaliżowała pracę partii. Teraz działacze nie mają pomieszczenia, gdzie mogliby gromadzić się, nie mają środków transportu, nie są w stanie przyjmować obywateli. Ponadto działaczom grozi odpowiedzialność karna, jeśli będą oni prowadzić jakąkolwiek działalność polityczną w imieniu partii „Alga!”, ponieważ wszelka działalność partii jest zakazana na terytorium Kazachstanu. Obecnie partią nieoficjalnie zajmuje się niewielka grupa jej byłych kluczowych działaczy. 

Ściganie karne liderów partii

Vladimir Kozlov był przewodniczącym Komitetu Koordynacyjnego Partii Ludowej „Alga!” od 2007 roku.

W dniu 23.01.2012 r. został zatrzymany w związku z podejrzeniem o popełnienie przestępstwa „przeciwko pokojowi i ludzkości”. Vladimira Kozlova oskarżono o to, że wraz z grupą osób „popełnił zamierzone czyny, mające na celu podżeganie do waśni społecznych, poprzez dystrybucję literatury i innych nośników informacji, promujących niezgodę społeczną, które skutkowały poważnymi konsekwencjami".

Proces sądowy przeciwko Vladimirowi Kozlovowi trwał od 16.08.2012 r. do 08.10.2012 r. W rezultacie sąd uznał go za winnego popełnienia czynów z trzech artykułów Kodeksu Karnego (Art. 164, ustęp 3 – „podżeganie do niezgody społecznej”; Art. 170, ustęp 2 – „wzywanie do obalenia porządku konstytucyjnego”, Art. 235, ustęp 1 – „utworzenie i kierowanie organizacją przestępczą"). Vladimir Kozlov został skazany na 7,5 roku pozbawienia wolności z konfiskatą mienia. Sąd apelacyjny i kasacyjny podtrzymał wyrok pierwszej instancji.

Muratbek Ketebayev jest byłym wiceprzewodniczącym Komitetu Koordynacyjnego Partii Ludowej „Alga!”, prezesem fundacji społecznej „Aktywność obywatelska”. Obecnie mieszka w Polsce, gdzie ubiega się o azyl polityczny.

W dniu 28.03.2012 r. Prokuratura Generalna Republiki Kazachstanu poinformowała, że Komitet  Bezpieczeństwa Narodowego zapobiegł atakom terrorystycznym w mieście Ałmaty na etapie ich przygotowania. Wśród organizatorów zaplanowanych ataków terrorystycznych wymieniono Muratbeka Ketebayeva. Nie przestawiono ani jednoznacznych dowodów winy Ketebayeva, ani też dowodów na to, że w mieście Ałmaty rzeczywiście przygotowywano akty terrorystyczne. W wyniku tego, incydent został przyjęty przez społeczność kazachstańską jako nieudana zainscenizowana próba zdyskredytowania przywódców opozycji.

W dniu 29.06.2012 r. Komitet Bezpieczeństwa Narodowego Kazachstanu zaocznie przedstawił Muratbekowi Ketebayevowi zarzuty popełnienia czynów z art. 235, ustęp 1, art. 164, ustęp 3 oraz art. 170, ustęp 2 Kodeksu Karnego Republiki Kazachstanu (dokładnie takie same zarzuty przedstawiono Vladimirowi Kozlovowi).  W dniu 11.12.2012 r. sąd wydał decyzję o aresztowaniu Muratbeka Ketebayeva.

Aliya Turusbekova jest żoną Vladimira Kozlova. Była ona jedynym pozwanym w procesie dotyczącym zakazu działalności partii „Alga!”. Prokuratura wręczyła Aliyi Turusbekovej ostrzeżenie o pociągnięciu jej do odpowiedzialności karnej w przypadku, jeżeli partia „Alga!” będzie prowadzić jakąkolwiek działalność.

W dniu 19.12.2013 r. w związku ze sprawą karną przeciwko politykowi opozycyjnemu Muratbekowi Ketebayevowi, funkcjonariusze Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego Kazachstanu RK skonfiskowali  własność prywatną Aliyi Turusbekovej i zapieczętowali dom, ponieważ należał on do Muratbeka Ketebayeva.

W marcu 2013 r. w prasie kazachstańskiej pojawiła się informacja o możliwości dokonania  prowokacji przez służby specjalne Republiki Kazachstanu w stosunku do Aliyi Turusbekovej z powodu jej działalności politycznej i obywatelskiej.

Mikhail Sizov był zastępcą Vladimira Kozlova. Po aresztowaniu Vladimira Kozlova w dniu 23.01.2012 r. pełnił on obowiązki przewodniczącego Komitetu Koordynacyjnego partii. Po wprowadzeniu zakazu działalności partii „Alga!” utworzył i stara się o rejestrację „Komitetu Obrony Więźniów Politycznych Kazachstanu". W dniu 05.12.2012 r. Ministerstwo Sprawiedliwości Kazachstanu odmówiło rejestracji Komitetu, jako że w jego nazwie jest użyte słowo „Kazachstan”, co, zdaniem władz, jest niezgodne z prawem. Jednakże przedstawiciele Komitetu zwracają uwagę na fakt, iż na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości wpisanych jest kilka zarejestrowanych stowarzyszeń, których nazwa zawiera słowo „Kazachstan”. Dlatego też Mikhail Sizov uważa, że rząd celowo odmawia rejestracji organizacji obywatelskiej, podobnie jak było w przypadku partii „Alga!”.

Obecnie Mikhail Sizov nie reprezentuje publicznie partii „Alga!”. W imieniu partii „Alga!” i jej skazanego lidera Vladimira Kozlova występuje Marat Zhanuzakov - nauczyciel, dziennikarz, były członek Prezydium Rady Politycznej Partii Ludowej „Alga!”. Marat Zhanuzakov był wielokrotnie karany grzywnami administracyjnymi za udział w niesankcjonowanych wiecach i pikietach. Do stycznia 2013 roku był redaktorem naczelnym gazety opozycyjnej „Azat”, ale w dniu 17.01.2013 r. na mocy postanowienia sądu wydanie gazety zostało zawieszone na okres trzech miesięcy z powodu naruszenia okresowości wydawania gazety. 

Czym zajmują się obecnie członkowie partii?

Valentina Viktorovna Makhotina (m. Karaganda, obwód karagandyjski)

Po likwidacji partii nadal jest aktywnie zaangażowana w działalność obywatelską – jest członkiem klubu dyskusyjnego „Gołos Sary Arki”, którego członkowie zajmują się przygotowaniem rekomendacji do zmiany ustawodawstwa w Kazachstanie, dyskutują na temat różnych aktualnych spraw społecznych. Utrzymuje kontakt z byłymi członkami partii. Valentina Viktorovna informuje również, że w dalszym ciągu świadczą bezpłatną pomoc prawną i doradztwo dla obywateli Kazachstanu.
Valentina Makhotina zupełnie spokojnie mówi o tym, że jej telefon jest na podsłuchu - jest to sytuacja zupełnie zwyczajna w Kazachstanie, że aktywiści obywatelscy są podsłuchiwani. Prześladowań nie boi się , ponieważ zawsze działa w granicach prawa.

Aliya Tezekpayeva zauważa, że działacze „Algi!” odczuwają zagrożenie przeprowadzenia wobec nich prowokacji przez organy ścigania.

Fatima Kasenova oświadcza, że ludzie nadal zwracają się do niej w różnych sprawach, ale ponieważ nie ma ona pomieszczenia do pracy, jest zmuszona przyjmować obywateli albo u siebie w domu, albo w biurach zaprzyjaźnionych organizacji pozarządowych, lub też prowadzić rozmowę na ulicy. Obecnie Fatima Kasenova zajmuje się problemem nieuzasadnionego wzrostu cen usług mieszkalno-komunalnych. Fatima Kasenova mówi: „Wciąż czujemy, że nas śledzą, podsłuchują - jest to odczuwalne po tym, jak ludzie ubrani po cywilnemu, policjanci, przedstawiciele Akimatu „czekają na nas i odprowadzają” nas do miejsc, w których mamy przeprowadzić jakąś akcję, mimo że czas i miejsce jej przeprowadzenia omawiamy telefonicznie zaledwie godzinę wcześniej. Nadal wywierana jest presja na dzieci. Teraz czuję, że poziom ryzyka jeszcze wyższy, niż wcześniej, ponieważ po tym, jak partia została uznana za ekstremistyczną, każde moje wystąpienie, działanie, czy po prostu wypowiedź, która jest niewygodna dla władz, może zostać uznana za ekstremistyczną ze wszystkimi konsekwencjami z tego wynikającymi”.

Więcej na temat: Alga!, opozycja