Informacje na temat bezprecedensowych ataków na organizacje społeczeństwa obywatelskiego w Polsce

  • 30.08.2017
  • Autor: Redakcja serwisu

W świetle ostatnich wydarzeń w Polsce,  jednym z najbardziej pilnych problemów są ataki na społeczeństwo obywatelskie, podejmowane przez organy administracji rządowej. Krytyczne wobec władzy organizacje pozarządowe (wśród nich w szczególności: Obywatele RP, Fundacja Otwarty Dialog, Komitet Obrony Demokracji  oraz Akcja Demokracja) znajdują się pod bezprecedensową presją z powodu swojego sprzeciwu wobec rządowych planów przeprowadzenia reformy sądownictwa oraz zaangażowania w pokojowe protesty społeczne w drugiej połowie lipca 2017 r. 

Jak zostało szeroko zrelacjonowane przez międzynarodowe mass media, protesty antyrządowe miały na celu obronę rządów prawa i Konstytucji. Manifestanci sprzeciwiali się zamachowi na niezależność sądownictwa i niezawisłość sędziów w postaci niezgodnych z konstytucją projektów ustaw. Takie projekty ustaw, przedstawione przez obecną większość parlamentarną (tworzoną przez partię Prawo i Sprawiedliwość) we współpracy z rządem, w swej istocie naruszały trójpodział władzy. Znacząca mobilizacja społeczeństwa doprowadziła do zawetowania dwóch z trzech procedowanych ustaw przez prezydenta Andrzeja Dudę, co - na chwilę obecną - w jedynie częściowy, lecz istotny sposób przyczyniło się do powstrzymania tego procesu. Uratowana została niezależność Sądu Najwyższego i Krajowej Rady Sądownictwa, natomiast podpisana została ustawa o ustroju sądów powszechnych, która poddaje te sądy faktycznej kontroli ministra sprawiedliwości.  

Kontrolowana przez partię rządzącą polska telewizja publiczna TVP rozpoczęła zmasowaną kampanię dezinformacyjno-zniesławiającą skierowaną przeciwko ww. organizacjom oraz - szerzej - wszystkim niezależnym od władzy inicjatywom obywatelskim. Kampania ta opiera się na manipulacjach, półprawdach, a także faktach rażąco sprzecznych z rzeczywistością. Krytyczne organizacje posądzane są o sztuczne wywołanie protestów w obronie sądów i Konstytucji oraz manipulowanie opinią publiczną za pieniądze z zagranicy. Kreowany jest obraz wroga wewnętrznego, a ich kluczowi aktywiści przedstawiani są jako zdrajcy Ojczyzny bądź marionetki obcych sił i rządów (m. in. George'a Sorosa, Rosji, a nawet Niemiec i elit brukselskich). Wysuwane i dyskutowane są publicznie - w tym przez kluczowych ministrów polskiego rządu - projekty mające na celu poddanie organizacji pozarządowych specjalnemu nadzorowi, w tym ich kontroli przez służby specjalne oraz ograniczeniu im dostępu do finansowania z zagranicy. Organizacjom tym przypisuje się intencje wywołania krwawej rewolucji i siłowego obalenia rządu w celu realizacji interesów obcych państw i innych aktorów zagranicznych.

Głosy krytyczne z UE, w tym z Komisji Europejskiej, są przedmiotem otwartej pogardy ze strony władz polskich, które nie tylko je odrzucają, ale także próbują nastawić opinię publiczną przeciwko nim, wzmacniając w ten sposób radykalne nastawienie antyeuropejskie i ksenofobiczne.

Kampania ta jest prowadzona również przez skrajne organizacje prawicowe i nacjonalistyczne, a ataki te prowadzą do ogromnej fali tzw. mowy nienawiści i gróźb karalnych w Internecie; zdarzają się też incydenty w przestrzeni publicznej, którym często towarzyszy ciche przyzwolenie i niechętna reakcja ze strony organów ścigania. Istotnym aspektem hejtu jest jego często spotykany wymiar ksenofobiczny: obiektom ataków odmawia się prawa do narodowości polskiej, a agresja kierowana jest także przeciwko licznej społeczności Ukraińców w Polsce.   Ma to m. in. związek z faktem uczestnictwa zamieszkujących w Polsce obywateli Ukrainy w protestach  oraz głośnymi wcześniej akcjami pomocy Ukrainie przez Fundację Otwarty Dialog. Efektem tych działań jest ostra polaryzacja społeczeństwa oraz budowanie klimatu, w którym pogłębia się niechęć wobec inicjatyw obywatelskich, uchodźców i imigrantów.

Ataki medialne są wstępem do szykan ze strony administracji rządowej, które przywodzą na myśl metody stosowane w Polsce w czasach komunistycznych, a obecnie - w wielu niedemokratycznych państwach postsowieckich. Członkowie polskiego rządu, m.in. Minister Spraw Wewnętrznych Mariusz Błaszczak, oraz jego zastępca Jarosław Zieliński,   Minister-Koordynator Służb Specjalnych Mariusz Kamiński,   Minister Spraw Zagranicznych Witold Waszczykowski  oraz Minister Obrony Narodowej Antoni Macierewicz publicznie analizują, jakie działania należy podjąć przeciwko poszczególnym organizacjom pozarządowym.

W dn. 20 lipca br. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych wystosowało pismo do Fundacji Wolni Obywatele RP [fundacja ta wspiera ruch Obywatele RP] w którym wyznacza 14-dniowy termin na “zaprzestanie naruszania przepisów prawa”. Brak spełnienia tych żądań przez Fundację prowadzić ma do zwrócenia się przez MSW z wnioskiem do sądu o zawieszenie Zarządu Fundacji i wyznaczenie zarządu komisarycznego. W dniu 27 lipca br. światło dzienne ujrzały policyjne nagrania będące zapisem działań inwigilacyjnych prowadzonych wobec działaczy Obywateli RP oraz jednego z liderów opozycyjnej partii Nowoczesna, Ryszarda Petru. Okazało się, że największa organizacja opozycyjna, Komitet Obrony Demokracji  zetknęła się z podobnymi problemami.

W dn. 27 lipca br. Ministerstwo Spraw Zagranicznych zażądało udzielenia wyjaśnień od Fundacji Otwarty Dialog posądzając ją o nawoływanie do nielegalnych działań i bliżej niesprecyzowane ataki personalne. Pomimo udzielenia przez Fundację obszernych wyjaśnień, w piśmie z dn. 7 sierpnia br. MSZ, powołując się na swoje uprawnienia nadzorcze, zażądało usunięcia “nielegalnych treści” ze stron internetowych i mediów społecznościowych Fundacji w terminie do 3 dni.  Fundacja określa to jednoznacznie jako atak na wolność słowa i niezależność organizacji pozarządowych.  Spodziewa się także, że MSZ może podjąć kroki prowadzące do zawieszenia Zarządu Fundacji.  Na wniosek Ministra Spraw Zagranicznych, w dn. 7 sierpnia 2017 r., organy skarbowe rozpoczęły specjalną kontrolę skarbową i celną Fundacji Otwarty Dialog (pomimo, iż w poprzednich latach przeprowadzano już różne kontrole).

Cudzoziemcy związani z atakowanymi organizacjami niepokoją się o swoje dokumenty pobytowe i prawo dalszego pobytu i pracy w Polsce. 

Wrogie działania wobec poszczególnych organizacji pozarządowych i całego krytycznego społeczeństwa obywatelskiego  prowadzone są przez prawicowych posłów do rządu polskiego oraz europosłów z Polski:

  • W dniu 25 lipca 2017 r. Anna Fotyga, przewodnicząca Podkomitetu do spraw Bezpieczeństwa i Obrony Parlamentu Europejskiego (SEDE), była minister spraw zagranicznych i czołowy członek partii Prawo i Sprawiedliwość w Polsce, wyraziła publicznie swoją dezaprobatę  wobec Fundacji Otwarty Dialog. Powodem niekorzystnej opinii było oświadczenie o sytuacji w Polsce wydane przez Bartosza Kramka - szefa Rady fundacji. Oświadczenie zawiera wezwanie do masowego nieposłuszeństwa obywatelskiego. Europosłanka Fotyga nie tylko zapowiedziała bojkot wszystkich przyszłych inicjatyw przeprowadzanych z udziałem Fundacji, ale także oświadczyła, że będzie niweczyć wszelkie wysiłki Fundacji w Parlamencie Europejskim (mimo że Fundacja wcześniej współpracowała z nią i przeprowadziła cenne wspólne inicjatywy, poświęcone głównie wspieraniu Ukrainy i zwalczaniu rosyjskiej propagandy).
  • W dniu 31 lipca 2017 r. Stanisław Pięta, poseł z ramienia Prawa i Sprawiedliwości, wiceprzewodniczący Polsko-Ukraińskiej Grupy Parlamentarnej ogłosił publicznie w bardzo nieuprzejmy sposób, że Fundacja Otwarty Dialog powinna natychmiast opuścić Polskę (wynieść się z Polski)  gdyż rzekomo ingeruje w sprawy polskie i niszczy stosunki polsko-ukraińskie.
  • Tego samego dnia Adam Andruszkiewicz, poseł z ramienia partii politycznej Kukiz'15 i lider organizacji nacjonalistycznej Endecja, złożył wniosek do odpowiednich służb [specjalnych], w których zażądał przeprowadzenia kontroli w Fundacji Otwarty Dialog, jako że rzekomo stanowi ona obce i lewicowe zagrożenie dla państwa polskiego. Zapowiedział on, że złoży parlamentarne pisemne zapytanie dotyczące działalności Fundacji.
  • W dniu 1 sierpnia 2017 r. Tomasz Rzymkowski, poseł z ramienia partii Kukiz'15 udzielił wywiadu , w którym określił Fundację Otwarty Dialog jako międzynarodówkę rozbójniczą, finansowaną rzekomo przez Sorosa i Rosję w celu wywołania rebelii w Polsce i wezwał do zakazu finansowania organizacji pozarządowych z środków pochodzących z zagranicy.
  • W dniu 23 sierpnia 2017 r. Dominik Tarczyński, poseł z ramienia partii Prawo i Sprawiedliwość, złożył w prokuraturze zawiadomienie o rzekomym popełnieniu przestępstwa przez Fundację Otwarty Dialog, tj. o dokonaniu próby siłowego obalenia organu konstytucyjnego. Poseł Tarczyński oświadczył, że omówi tę sprawę również z Prokuratorem Generalnym/Ministrem Sprawiedliwości Zbigniewem Ziobro.  

Kilka oświadczeń wydały międzynarodowe organizacje pozarządowe, m.in. Global Ukraine  i Centrum Wolności Obywatelskich, potępiając niedopuszczalne naciski wywierane na Fundację Otwarty Dialog i inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego w Polsce.

Uważamy, że należy podjąć wspólne działania z Komisją Europejską i Radą Europejską. Jeśli działania uwzględnią apele organizacji pozarządowych, utrudnią one członkom rządu polskiego próbę zniszczenia podstaw rządów prawa i społeczeństwa obywatelskiego w Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z dyskusją w Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych Parlamentu Europejskiego (LIBE) na temat „Ostatnie wydarzenia w Polsce i ich wpływ na rządy prawa", która została zaplanowana na czwartek, 31 sierpnia 2017 r.  Brukseli; niniejszym zachęcamy posłów do Parlamentu Europejskiego, aby wezwali rząd polski do przywrócenia normalnego poziomu demokratycznych standardów europejskich i zagwarantowania niezależności inicjatyw społeczeństwa obywatelskiego w Polsce.

W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji prosimy o kontakt:
Bartosz Kramek: bartosz.kramek@odfoundation.eu
Lyudmyla Kozlovska: lyudmylakozlovska@odfoundation.eu